یادداشت پویان عسگری درباره «سوزاندن» لی چانگ دانگ و «ترانه باستر اسكراگز» برادران كوئن

«ترانه باستر اسكراگز» تورات برادران كوئن و «كتاب آفرينش» آنها درباره «غرب وحشي» است؛ جمع‌بندي‌اي حكيمانه و غمگين از مولفه‌ها و موقعيت‌هاي كوئني
7فاز:
درباره «سوزاندن» لي چانگ دانگ:
پسري خودباخته، دختري افسرده و مردي متمول و خونسرد. اينها تنها عناصر عيني و فيزيكي در جهان «سوزاندن» هستند؛ بهانه‌هايي فرمال براي شكل‌گيري بازي تاويل‌پذير فيلمساز با تماشاگر. بقيه چيزها را در اين بازي بايد فرض كنيم؛ فرض كنيم كه پسر به دختر تمايل دارد، فرض كنيم كه مرد پولدار بين دو فرد معصوم قرار گرفته، فرض كنيم كه به همين خاطر پسر با وجود كنجكاوي‌اش نسبت به سوزاندن انبارها، از مرد بدش مي‌آيد. فرض كنيم كه دختر ناپديد مي‌شود و فرض كنيم كه مرد پولدار او را به قتل رسانده (يا نرسانده) و در نهايت پسر با پيگيري فرض‌هاي تماشاگر او را بسزاي اعمالش مي‌رساند. اين فيلمِ فرض‌هاست. در غياب صراحت فرمال و عناصر بيانگر كه نسبت ميان ذهنيت و عينيت را رازآلود سازد (مشابه «پرسونال شاپر» آساياس) و در فقدان سبك‌پردازي كه منجر به استعلا شود (همچون «مخمل آبي» لينچ) عملا تماشاگر هيچ دستگيره‌ فيزيكي و منطق استتيك براي قرارگيري در اين زيبايي‌شناسي اتفاقا «محافظه‌كار» و بيش از حد تاويل‌پذير نمي‌يابد. او يكسره در فرض‌هاي مبهم و موقعيت‌هاي نسبي (پوست پرتقال و گربه) رها مي‌شود تا بازي فيلمساز كاركردي همانند «بازي و رياضي» بيابد. انگار كه جاي منتقد و فيلمساز عوض شده و منتقدي خودآگاه بخواهد با تهي كردن داستان از معنا و نسبت‌هاي غريزي فيلم با تماشاگر همه چيز را وارونه كند. در عين حال خودآگاهي منتقد/فيلمساز در بخش انضمامي فيلم كه ماهيت شخصيت‌ها را سبب شده، زيادي فاش‌گو و قراردادي بنظر مي‌آيد؛ ميزانسن «اختلاف طبقاتي» و اينكه شخصيت منفي «سوزاندن» برآمده از سرمايه‌داري منحط آمريكايي است و دو فرد ديگر مقهور او و قدرت/ثروتش هستند! در نهايت «سوزاندن» در همان مسير «آگرانديسمان» آنتونيوني قدم برمي‌دارد اما به آن تاثير ويژه نمي‌رسد. آنتونيوني در «آگرانديسمان» سر بسر پلات هيچكاكي مي‌گذاشت و با از كار انداختن حساسيت شكاك‌گونه تماشاگر در نسبت با قراردادهاي فيلم «جنايي»، و تبديل مك‌گافين هيچكاكي به محرك اوليه دومينوي عجايب به «فيكشن» و چشم‌اندازي تازه مي‌رسيد. شاهكار آنتونيوني وراي ايده ساده‌انگارانه «واقعيت/مجاز» كه توسط منتقدان صورت‌بندي شد به «خواب‌زده‌اي در سرزمين عجايب» مي‌مانست و بدل به يكي از نقاط عطف تلفيق «فيلم آمريكايي» با «فيلم هنري اروپايي» شد. «سوزاندن» اما با تاكيد بر همان انگاره منتقدانه پيرامون فيلم آنتونيوني بدنبال توازي امر واقعي با امر خيالي است. آن هم با حركت در خلا و طفره‌روي از نمايش «فيزيك». اينگونه فيلمساز مبناي ابهام/استعاره را نه بر مصالح داستاني كه برعهده فرض‌هاي تماشاگر مي‌گذارد!
 
درباره «ترانه باستر اسكراگز» برادران كوئن: «ترانه باستر اسكراگز» تورات برادران كوئن و «كتاب آفرينش» آنها درباره «غرب وحشي» است؛ جمع‌بندي‌اي حكيمانه و غمگين از مولفه‌ها و موقعيت‌هاي كوئني. فيلمي خردمند كه هم بي‌وقفه با ژانر وسترن ديالوگ برقرار مي‌كند و هم شبيه به بهترين آثار برادران به كشكولي هوشمندانه از اداي دين به تاريخ سينما بدل مي‌شود. از نام فيلم كه يادآور شاهكار سم پكين‌پا است («ترانه كيبل هوگ») تا ميزانسن‌ها و وضعيت‌هايي كه انواع فيلم وسترن را بخاطر مي‌آورد؛ از وسترن كلاسيك تا وسترن‌هاي تجديدنظرطلبانه، از «دليجان» و «جويندگان» جان فورد تا اسپاگتي‌هاي سرجو لئونه. فيلم «وصيت‌نامه‌»گونه كوئن‌ها همچون شاهكار استوديو ايلينگ «سكوت شب» كه برآيندي از سينماي وحشت بود؛ ساختاري اپيزوديك دارد و در هر اپيزودش يكي از موقعيت‌هاي برجسته سينماي وسترن را موكد مي‌كند. با چكامه‌هايي درباره «مرگ» و بازي با آن. بازي‌اي كه با مرگ راوي سرخوش داستان آغاز مي‌شود و با استعاره‌اي از «عزرائيل» و دروازه برزخ، خود فيلم را به كام مرگ مي‌كشد. اين فيلمي است با لحني متغير كه همه چيز و همه كس را دست مي‌اندازد و در اوج مواجهه بي‌تاكيد با شخصيت‌ها و بزنگاه‌هاي داستاني، تماشاگرش را با ذوق داستانگويي غافلگير مي‌كند. احتمالا «ترانه باستر اسكراگز» ميني‌ماليستي‌ترين فيلم كارنامه برادران كوئن است. جايي كه برادران در نهايت خست و برخورد مقتصدانه با «پلات»، بواسطه روايت سرگذشتِ شخصيت‌هاي مطرود و نفريني هميشگي‌شان، تماشاگر را سرشار از احساس مي‌كنند. مسيري دريغ‌انگيز كه با نشاط و خوش‌بيني كاپرايي نضج مي‌گيرد و به اندوه و «حزن» كوئني مي‌رسد.
پويان عسگري
نظرات
نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط
















استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز