یادداشت پویان عسگری درباره «موحش» میشل هازاناویشس، «والمونت» میلوش فورمن و «روتوش» كاوه مظاهری

هازاناويشس در «موحش» با بازتوليد مود و فرم مالوف گدار در دوره اول فيلمسازي‌اش (حدفاصل «از نفس افتاده» تا «ويكند») او و معشوقه‌اش را به سوژه‌هاي گداري كه در پاريس دهه شصت ميلادي پرسه زده و عشقبازي مي‌كنند، بدل مي‌سازد.

7فاز:
درباره «موحش» ميشل هازاناويشس:
 آخرين فيلم ميشل هازاناويشس (كارگردان «آرتيست») درباره زندگي هنري ژان لوك گدار در اواخر دهه شصت ميلادي و رابطه شخصي او با آن ويازمسكي (بازيگر «ناگهان بالتازار» روبر برسون و «زن چيني» گدار) برخلاف چيزي كه روحيه عمومي انتقادي درباره‌اش مي‌گويد، فيلم بدي نيست. هازاناويشس در «موحش» با بازتوليد مود و فرم مالوف گدار (از حضور بازيگران در دكورهاي رنگي و ميان‌نويس‌هاي فلسفي/ادبي كه فيلم را فصل‌بندي مي‌كنند تا شيوه خاص صحنه‌پردازي گدار در ورود و خروج به سكانس و ساير ايده‌هاي فرمال همچون نگاتيو كردن تصوير و ور رفتن با حاشيه صوتي) در دوره اول فيلمسازي‌اش (حدفاصل «از نفس افتاده» تا «ويكند») او و معشوقه‌اش را به سوژه‌هاي گداري كه در پاريس دهه شصت ميلادي پرسه زده و عشقبازي مي‌كنند، بدل مي‌سازد. فيلم شروع درگيركننده‌اي دارد و ناتواني گدار در تعادل بخشيدن به رابطه عاشقانه و تغيير جهت در مسير فيلمسازي را توامان با حوصله پيش مي‌برد. طبيعتا شگفت‌انگيزترين نكته فيلم، بازتاب خلق و خوي آزاردهنده گدار بعنوان يك نابغه است. روحيه‌اي هيولايي و درك‌نشدني كه هم در مواجهه با مِي 1968 و بروز افكار انقلابي جوانان خام، كارنامه فيلمسازي خود را ريشخند مي‌كند و هم در رويارويي با دختري كه دوستش دارد به تدريج او را به نفرت از خود مي‌رساند. بهترين لحظه فيلم در اين ميان، جايي است كه گدار با جمله انتقادي دانشجويان عليه خود، به شيوه ميان‌نويس‌هاي فيلمش مواجه مي‌شود و براي اولين بار مي‌بينيم كه اين شخصيت سرسخت چگونه غرق در اندوه شده و بالاخره شكست در تظاهر به انقلابي‌گري را مي‌پذيرد. در نهايت «موحش» فيلمي است كه با رويكردي پاپ/عامه‌پسند به بخش مهمي از زندگي يكي از راديكال‌ترين كارگردانان تاريخ سينما نزديك مي‌شود. فيلمسازي كه در تمام اين سال‌ها دشمن هر شكل از سرگرمي‌سازي در سينما بوده و مواجهه‌اي انقلابي و برآشوبنده با مديوم داشته است. نابغه‌اي دست‌نيافتني كه احتمالا واكنشش به اين فيلم چنين كلمه‌اي باشد: «احمقانه».

درباره «والمونت» ميلوش فورمن: كالين فرثِ جوان و معصوم، و آنت بنينگِ مكار و افسون‌گر در شاهكار قدرناديده ميلوش فورمن در اواخر دهه هشتاد «والمونت» فراموش نشدني هستند. زوجي متهور و هنجارگريز كه درگير بازي سنگدلانه‌ي لذت و آزار براي به انقياد در آوردن طرف مقابل مي‌شوند. رقابتي كه با تمناي عاشقانه و ميلِ افسارگسيخته به همخوابگي آغاز شده و در هزارتوي حساسيت‌هاي انساني رنگ خُدعه و نفرت به خود مي‌گيرد. در طول فيلم و در مسير پيشرفت داستان، ميلوش فورمن همچون يك نقاش نازك‌طبعِ سبك امپرسيونيسم، احساسات متناقض مرد و زن و آدم‌هاي گوناگون‌ پيرامون‌شان را به نرمي و خشونت در هم مي‌آميزد و به شيوه‌اي فاسد و شيطاني افراد مرتبط با زن و مرد را صرفا به سلاح و ابزار زوج بي‌باك براي منكوب كردن يكديگر بدل مي‌كند. پوچي پايان هزل‌آميز فيلم، مبين اين نگاه بدبينانه و كنايي به روابط انساني است؛ آيا ديالكتيك موجود در كانون هر ماجراي عاشقانه در منظري استعاري، بمثابه تلاش براي به قدرت رسيدن در يك قلمرو دو نفره و چيرگي بر ديگري، به قيمت نابودي او و خود نيست؟

درباره «روتوش» كاوه مظاهري: تماشاي «روتوش» كاوه مظاهري را از دست ندهيد. فيلمي با زمان كوتاه اما چشم‌اندازي وسيع و غني از اشارات انضمامي به مناسبات يك جامعه‌ي تحت سلطه استبداد. فيلمي كه با يك موقعيت ابزورد و از خلال يك داستان خانوادگي و وضعيت زناشويي، جهان كنايي‌اش را بنا مي‌سازد و در توازي با واقعيت اجتماعي كه در آن ساخته شده به ديدگاهي سياسي از منظري استعاري مي‌رسد. «روتوش» سياسي‌ترين فيلم اين سال‌هاي سينماي ايران در بررسي مناسبات قدرت، نسبت ظالم با مظلوم و ترسيم اقتدارگرايي مردانه ايراني است. در عين حال تصميم و اكت زنانه شخصيت اصلي فيلم (با بازي خيلي خوب سونيا سنجري) در تناظر با مطالبات اجتماعي زنان معاصر ايراني و تلاش آن‌ها براي مقابله با سيستم ضد انساني، كاركردي صادقانه و رهايي‌بخش مي‌يابد. او نه مرتكب قتل مي‌شود و نه براي از بين بردن شوهر (ديكتاتور) نقشه مي‌كشد. فقط با حوصله و خويشتن‌داري، شاهد فروپاشي و نابودي او (مرد ريشوي مستبد) مي‌شود تا به وقت مقتضي زندگي طبيعي‌ خود را بعد از مرگ «پدرسالاري» همراه با دخترش در پيش بگيرد.

پويان عسگري
نظرات
نظر خود را بنویسید:
عضویت در خبرنامه 7فاز

برای اطلاع از مطالب جدید 7فاز ایمیل خود را وارد نمایید.


مطالب مرتبط


































































































استفاده از تمامی مطالب 7فاز تنها با ذکر منبع و درج پیوند مجاز است.

طراحی، پیاده سازی و پشتیبانی وبسایت توسط گروه ماز